กุสินารา

กุสินารา เป็นปูชนียสถานสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในบรรดาปูชนียสถานที่สำคัญที่สุด ๔ แห่ง ในพระพุทธศาสนา คือ (๑) ลุมพินี สถานที่ประสูติ (๒) พุทธคยา สถานที่ตรัสรู้ (๓) สารนาถ หรือป่าอิสิปตนมฤคทายวัน สถานที่แสดงธัมมจักกัปปวัตนสูตร และ (๔) กุสินารา สถานที่เสด็จ ดับขันธปรินิพพาน

กุสินารา เป็นเมืองที่อยู่ในเส้นทางสายเศรษฐกิจในครั้งพุทธกาลเชื่อมต่อระหว่างแคว้นโกศลและแคว้นมคธ ผู้ที่จะเดินทางจากแคว้นโกศลมายังแคว้นมคธ ต้องผ่านทางเมืองปาวา กุสินารา เวสาลี ปาฏลีบุตรและนาลันทา จึงมาถึงเมืองราชคฤห์แห่งแคว้นมคธ พวกเจ้ามัลละแห่งกุสินารานับถือพระพุทธศาสนาเป็นส่วนมาก ในโอกาสที่พระพุทธเจ้าเสด็จไปยังเมืองอาตุมาประทับค้างแรมที่เมืองกุสินารา ในสวนไม้ชื่อ "พริหรณะ" ณ โอกาสนี้ทรงแสดงกุสินาราสูตร ๑ กุสินาราสูตร ๒ และกินติสูตร และเจ้ามัลละ ฝ่ายบริหารออกคำสั่งว่า ใครก็ตามไม่ไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า จะถูกปรับ ๕๐๐ กหาปณะ

โรชะ เจ้ามัลละแห่งกุสินารา เป็นเพื่อนเก่าของพระอานนท์ไม่ได้มีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา แต่มาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพราะกลัวถูกปรับ ต่อมาภายหลัง โรชะได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าเกิดความเลื่อมใสแสดงตนเป็นพุทธมามกะ ถวายพืชผักและของเคี้ยวของฉันแด่พระพุทธเจ้า และพระภิกษุเป็นจำนวนมาก โรชะนิมนต์พระอานนท์ไปที่บ้านของตนและชักชวนพระอานนท์ให้ลาสิกขา โดยจะมอบสมบัติของตนให้ครึ่งหนึ่ง แต่พระอานนท์ปฏิเสธ และชี้ให้เห็นโทษของการอยู่ครองเรือน ประชาชนชาวเมืองกุสินาราบางกลุ่มที่นับถือพระพุทธศาสนา แต่ไม่มีความเข้าใจพุทธธรรม ทั้งในด้านปริยัติธรรมและปฏิบัติธรรมก็มีอยู่ กลุ่มที่ไม่นับถือพระพุทธศาสนาก็มีอยู่ โดยฐานะของเมืองแล้ว เมืองกุสินารานับเป็นเมืองที่อยู่ในฐานะด้อยกว่าเมืองอื่นๆ ทั้งในด้านเศรฐกิจการเมืองการปกครอง เป็นเมืองที่มีขนาดเล็กอยู่ในป่ารก ในตอนที่พระพุทธเจ้าเสด็จไปถึง ในสมัยใกล้เสด็จปรินิพพานประทับอยู่ในระหว่างไม้สาลวัน อันเป็นที่แวะพักของเหล่ามัลลกษัตริย์เขตเมืองกุสินารา พระอานนท์เถระรู้สึกผิดหวังมากที่พระพุทธองค์ทรงเลือกเอาเมืองกุสินาราเป็นสถานที่ปรินิพพาน

พระอานนท์เถระเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าในขณะที่พระองค์ประทับอยู่ใต้ต้นสาละ กราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระองค์อย่างเสด็จปรินิพพานในเมืองเล็กเป็นเมืองดอนมีฐานะเป็นกิ่งเมืองนี้เลย เมืองอื่นๆที่มีขนาดใหญ่กว่ายังมีอยู่ คือเมืองจัมปา เมืองราชคฤห์ เมืองสาวัตถี เมืองสาเกต เมืองสัมพี เมืองพาราณสี ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าจงเสด็จปรินิพพานในเมืองเหล่านี้เถิด กษัตริย์ผู้เรืองอำนาจ พราหมณ์ผู้มีบารมี คหบดี ผู้มั่งคั่งที่เลื่อมใสในพระองค์มีอยู่มากในเมืองเหล่านี้ ท่านผู้มีอำนาจเหล่านั้นจักกระทำการบูชาพระพุทธสรีระของตถาคต